Egypte

Vorige week was ik als afsluiting van de kerstvakantie een ruime week in Egypte met Floris. Een erg geslaagde vakantie, en omdat we naar Cairo én naar de Sinai gingen gelegenheid voor mij om zowel voor het eerst naar Afrika als voor het eerst naar Azie te gaan. Kunnen we die continenten ook weer van de lijst strepen.
Cairo was een waanzinnige, chaotische stad, met 16 miljoen inwoners verreweg de grootste van Afrika en van het Midden-Oosten. Enorme smog ook door het razende verkeer, die ons na vier dagen een permanente rokerskuch en een zekere bedrevenheid in het dwars door het verkeer heen oversteken opleverde. Dat eerste kon trouwens ook liggen aan de sheeshas (waterpijpen) die er met een kopje thee geserveerd worden. Ook een spotgoedkoop land, met falafel voor 15 eurocent, en lange taxiritten voor een euro. En, er viel nog best een biertje te vinden, in donkere drinkholen in downtown, of in hippe bars in de welvarende wijk Zamalek.
De sights, natuurlijk, de pyramides. Je hebt ze al eindeloos vaak gezien op plaatjes, en zo zien ze er ook wel in het echt uit, geen verrassingen. Maar wel indrukwekkend. Wat nog het aardigst is is om te zien hoe ze bijna worden opgeslokt door de oprukkende metropool Cairo, en je ze van uitzichtpunten aan het andere eind van de stad kan zien. Het Egyptisch Museum met een enorme oudheidkundige collectie, absoluut fantastisch, maar ook doodvermoeiend, en in tegenstelling tot bijna heel Cairo ook vol toeristen. Het mooist vond ik de middeleeuwse islamitische wijk, een enorme collectie steegjes, souqs, oude moskeeen, madrassas en stadspoorten. Vooral de Al-Azhar moskee was bijzonder, tevens de oudste universiteit ter wereld, met nog steeds vele studenten uit de hele islamitische wereld, Maleisiers, Pakistanen, West-Afrikanen, Somaliers, Arabieren, die rond de binnenplaats in kleine groepjes zitten te studeren.
Grote contrasten in elk geval tussen arme stoffige volksbuurten overdag en snelle westers aandoende bars in de avond. Nog veel meer contrast was er tussen de drukte en het voortdurende lawaai van Cairo, en wandelen in de Sinai, waar we in drie dagen vrijwel niemand tegenkwamen. En daar, tussen de 25 graden overdag en de temperaturen onder het vriespunt 's nachts. Maar, wel een fantastisch prachtig landschap in alle kleuren rood, oranje en bruin, bergen in de woestijn. Onze bedoeinengids Rajab kookte elke ochtend vers brood, en onze bagage werd vervoerd per kameel. Lopen was redelijk relaxt, drie dagen door verrassend afwisselnde landschappen, steeds weer nieuwe dalen en bergpieken met enorme uitzichten, op sommige pieken tot aan het vasteland van Egypte en Saudi-Arabie tegelijk. En door de temperatuurverschillen absurde fenomenen als ijs in de woestijn.
Tenslotte hadden we nog twee dagen aan de kust, in duikerscentrum Dahab, erg toeristisch maar wel met fantastische koraalriffen om een uurtje te snorkelen, en in het Las Vegas-achtige Sharm-el-Sheikh vol resorts, clubs, en Russen, Britten en Italianen die dachten dat ze toch echt in Egypte waren.

Egypt, Cairo

Egypt, Sinai

Nog steeds kerstvakantie

Na een heel fijne twee weken in Amsterdam ben ik weer terug in Sheffield. Heel kort maar, want morgen ga ik alweer voor tien dagen naar Egypte, echt vakantie. Daarover meer over twee weken.
Hier op de universiteit is het erg rustig. Studenten zitten nog bij moeders thuis elders in het land, en hoewel het voor ons geen vakantie is hoeven we niet fysiek op de universiteit te zijn en werken veel collega's thuis of zijn op vakantie. Het is uitgestorven in de gangen.
Zaterdag kwam ik terug uit Amsterdam, en de twee weken daar maakten een vergelijking mogelijk. Het is hier ten eerste echt beter weer, een graad of 5 warmer dan in Amsterdam, en een stuk zonniger. Sheffield voelt ook al als de plek waar ik woon en werk, als mijn uitvalsbasis, laten we zeggen als 'thuis'. Maar met al mijn vrienden en familie in Amsterdam, waarvan ik veel afgelopen weken weer heb gezien, voelt Amsterdam toch wel echt als thuis. En waar ik de afgelopen maanden Sheffield best een prettige stad om te wonen begon te vinden, met alles wat je nodig hebt, is Amsterdam toch wel een stuk spannender, cosmopolitischer, levendiger, en inspirerender. Misschien is het aantal boetiekjes, restaurantjes, debatavondjes, festivalletjes, en prosecco van de tap wat over the top, maar het contrast was toch wel groot. Aan de andere kant, ik ben niet iemand (en met mij velen) die daar allemaal wekelijks gebruik van maakte. En van het fantastische Peak District hier maak ik wel degelijk wekelijks gebruik, dus al bij al zo slecht nog niet.

Naast docent ben ik hier ook student; ik doe een fotocursus aan de avondonderwijsafdeling van de universiteit. Aanvankelijk was een reden me daarvoor in te schrijven om mensen te ontmoeten. Maar zo'n avondcursus bleek vooral populair te zijn bij gepensioneerden. Ook de cursus viel daardoor wat tegen, want het gros kwam om de basis van hun point-and-shoot camera uitgelegd te krijgen; ik was een van de weinigen met een spiegelreflex camera. Nu ja, uiteindelijk heeft het me toch wel geinspireerd de stap te nemen om alles met de hand in te stellen in plaats van uit gemakszucht alles in de 'auto' stand te schieten. Dat ging met vallen en opstaan. Volgende week is de deadline van onze eindopdracht voor de cursus, een foto-essay. Ik ben daarvoor naar de hondenraces gegaan, en dit is wat ik daarvan gemaakt heb:

Owlerton Stadium

Christmas Winter Wonderland Week

Het kan je hier in Engeland niet ontgaan, het is Kerstmis. Kerst is hier niet een feest van een dag of twee, maar een seizoen. Het begint al maanden vantevoren met kerstversiering in de winkels, mince pies bij de bakker, en paniek over kerstwinkelen. Gespeelde paniek dan. Het is gewoonte al weken en weken voor kerst panisch te zeggen dat je je kerstinkopen nog niet hebt gedaan. Net zoals het gewoonte is het te hebben over cliches van de kerstparty van kantoor: dat je enorm dronken wordt, dat mensen zich belachelijk maken en hun baas beledigen, hun billen gaan fotokopieren, etc. Als ik het uitgaansleven hier ken verbaast het me allemaal niet. Alle bezorgde commentatoren op TV en in de kranten over dronkenschap onder de jeugd en autorijden met alcohol op 'nu de weken van de kerstfestiviteiten er weer aankomen' komen wat belachelijk over. Alsof jongeren hun 'binge drinking' tot kerst beperken. Die commentatoren komen zeker nooit in Sheffield's West Street op een zaterdagavond.
Bij ons kerstdiner/feest afgelopen donderdag was het allemaal erg rustig, behalve de bediening van het Mexicaans-Italiaanse restaurant die de grote aantallen absoluut niet aankon. Het was allemaal wel erg gezellig, we crackten onze christmascrackers, en zetten onze papieren hoedjes op. Maar niemand werd erg dronken, niemand fotokopieerde zijn billen, en we hebben helemaal geen baas om te beledigen.
Ook geen sneeuw met kerst dit jaar, maar wel koud, en in het Peak District is het wit met een mooi vorstlaagje. Nicolas was op bezoek afgelopen weekend, en we maakten een mooie wandeling door de High Peak:

Winter Wonderland

Britannia waves the rules

Morgen is het weer donderdag, en zal zoals elke week het brandalarm getest worden. En in de paar maanden dat ik hier ben hebben we al twee brandoefeningen gehad waarbij we allemaal daadwerkelijk het gebouw moesten verlaten. Het is onderdeel van de enorm uitgebreide ‘health and safety’ regels hier. Die schrijven ook voor dat gangen overal ‘fire-doors’ moeten hebben die ten alle tijden gesloten moeten zijn. Iedereen die wel eens in Engeland geweest is zullen de eindeloze reeksen klapdeuren met opschrift ‘fire door keep shut’ bekend voorkomen.
Maar ‘health & safety’ gaat veel verder dan brandpreventie. Het stikt overal, vooral in publieke ruimtes, van de verordeningen, aanbevelingen, regels, en verboden om de gezondheid en veiligheid van mensen te waarborgen. Allemaal op bevelende toon gesteld. En, met waarschuwingen van gigantische boetes bij overtreding.
In landen als de VS waar de law de law is of Duitsland waar ordnung muss sein, zou de strengheid van de bevelen evenredig zijn aan hoe serieus de bevolking ze neemt. Maar Engeland is net als Nederland toch wat laconieker, wat slordiger, anarchistischer in dat soort dingen, en iedereen overtreedt voortdurend alle health & safety regels.
Het maakt de regels zelf en de manier waarop ze gepresenteerd worden niet minder panisch. Zo moeten onze scriptiestudenten een formulier van vier A4-tjes invullen waarin ze aangeven welke risico’s ze zullen lopen als ze op onderzoek gaan en – o jee! – de campus verlaten, en bijvoorbeeld gepensioneerden op de markt gaan interviewen. Mind you, dit zijn geen onnozele eerstejaars, maar volwassenen aan het eind van hun studie. Iedereen vult het netjes in, maar niemand neemt het serieus. Ook moet iedereen, niet zoals in Amsterdam één per gang, maar élke werknemer een EHBO-cursus doen. Tot nu toe ben ik er net zoals andere collega’s aan ontsnapt, en hoewel de oproepen de cursus te doen in verschrikkelijk dreigende tonen zijn gesteld, zegt iedereen me dat niemand het serieus neemt.
Maar waarom doen die verder zo pragmatische en nonchalante Britten dat, die strenge health & safety regels? Tijdens een van onze brandoefeningen, buiten wachtend, had ik een discussie daarover met collega' s. De Britse collega zei meteen: ‘het is de Amerikaanse suing culture die we hier ook krijgen’. Als je je niet indekt word je aangeklaagd als er iets ook maar een beetje mis gaat. Dat was ook mijn aanvankelijke idee. Maar een Amerikaanse collega bracht daar terecht tegenin dat in de VS helemaal niet zoveel brandoefeningen of veiligheidsvoorschriften bestaan. Wel waarshuwingen je kat niet in de magnetron te doen en zo, meer een calculerende vermijding van potentiele claims. En vooral gericht op de consument, niet werknemers. Niet de in de kern daadwerkelijke zorg voor werknemers en anderen waar je verantwoordelijk voor bent van de Britse health & safety regels. Volgens de Amerikaanse was het allemaal ‘de Britse nannystate’, socialisme en zo, betutteling en bureaucratie. De overheid en de vakbonden die je met regels bombarderen.
Maar ho eens even, in Nederland en de rest van Europa hebben we minstens evenveel overheidsbetutteling als in het VK, maar niet zo’n health & safety paranoia. Mijn persoonlijke theorie is dat het voortkomt uit de Britse geschiedenis van uitbuiting van (industrie-)werknemers, waarbij mijnwerkers met een lampje, en aan een roestige ketting de mijnen in werden gestuurd, en kinderen van vijf in katoenfabrieken de vingers werd afgerukt door onveilige machines . Zulke omstandigheden maakten van veiligheidsregels voor werknemers een speciaal strijdpunt voor bonden, politieke partijen en anderen. Vandaar die extra aandacht voor health & safety die ons buitenlanders paniekerig aandoet. Dat is mijn theorie, en ik vind hem beter dan de andere twee verklaringen, maar meer onderzoek is nodig....

Een Roodsteen Universiteit

Waar ben ik nou eigenlijk in 's hemelsnaam terecht gekomen, de Universiteit van Sheffield.
De Universiteit van Sheffield begon als School of Medicine in 1828, werd 'University College Sheffield' in 1897, en University of Sheffield in 1905. Toch is het voor Engelse begrippen een vrij oude universiteit. Ze waren gewoon eeuwenlang tevreden met Oxford en Cambridge, tot Katholieken, atheisten en Joden ook bleken te willen studeren, wat natuurlijk absoluut niet kon aan Oxbridge. Dus werd University College London opgericht, seculier. En, tijdens de industriele revolutie wilden ook de nieuwe grote steden zoals Manchester, Birmingham en Sheffield een universiteit hebben. Er wordt meestal verteld dat die ofwel werden opgericht door liefdadige steenrijke staal- of katoenbaronnen, ofwel door jarenlange inzamelingen onder lokale mijnwerkers die hun laatste pennies bijeenschraapten voor hun eigen lokale universiteit. Ik heb over Sheffield beide verhalen gehoord, waarschijnlijk overeenkomstig de ideologische ideeen van de verteller.
Die 19e-eeuwse universeiten uit de industriele revolutie - Manchester, Bristol, Leeds, Liverpool, Brimingham en Sheffield - worden ook wel 'Red Brick universties' genoemd, naar de rode steen waarvan hun gebouwen gemaakt zijn. De University of Sheffield heeft maar twee oude gebouwen, inderdaad in mooie rode steen, en verder vooral veel lelijke modernere architectuur op de campus (hoewel ook een daarvan in rode baksteen).
Red Brick university was ooit een denigrerende naam van Oxbridgers voor die nieuwe verstoorders van de academische rust. Maar inmiddels zijn de Red Brick universities ook oud en respectabel, en zijn ze opgevolgd door een hele reeks nieuwe universiteiten. De 'Plate Glass universities' van na de Tweede Wereldoorlog (University of Essex, East Anglia, Kent, etc.), en de hele reeks hogescholen die zich sinds Thatcher ook universiteit mogen noemen.

OK, leuk, we weten nu dat het niet zo'n heel oude universiteit is en van welke stenen de gebouwen zijn gemaakt, maar is het ook een beetje een goede universiteit? Wel, Sheffield is lid van de 'Russell Group', de Briste Ivy League, een samenwerkingsverband van de twintig beste en invloedrijkste Britse universiteiten (in feite Oxford, Cambridge, de Red Bricks en de beste Schotse en Welshe universiteiten).
Dat soort hierarchieen heb je niet in Nederland, waar alle universiteiten even goed horen te zijn. Je ziet het ook terug in de selectie van studenten, selectie aan de poort ja. Om geografie te kunnen studeren aan de University of Sheffield moeten studenten minstens één 'A' en twee 'B's' hebben gehaald voor hun A-levels (zeg maar hun VWO). Bij Oxford moet je drie A's hebben om voor een toelatingsgesprek te worden uitgenodigd, bij de meeste universiteiten kom je met een paar B's en C's nog wel binnen, en op vermomde HBOs zoals de Sheffield Hallam University hoef je geloof ik helemaal geen A-levels (VWO) te hebben gedaan.
Onderzoek dan. Er is een ranglijst van alle universiteiten op basis van hun onderzoek, publicaties en hoe vaak ze geciteerd worden, elk jaar opgesteld door de universiteit van Shanghai (alleen Chinezen zouden zoiets kunnen): http://ed.sjtu.edu.cn/rank/2007/ARWU2007FullListByRank.pdf . Harvard staat op 1, Cambridge op 4, en de Zwitsers op 27 als eerste continentale Europeanen. Sheffield staat op 72. Dat is vlak na Leiden (71), en tussen Utrecht (42) en de UvA (net buiten de top 100).

Coffee Consociationalism

In Nederland zorgt je baas voor koffie. Overal waar ik heb gewerkt, van houtgroothandels in de haven tot de universiteit, van IKEA tot een nationale krant, stond er een koffiemachine waar alle werknemers gratis koffie kregen. En als de organisatie te klein was voor een koffiemachine werd er verse koffie gezet, gratis voor iedereen. We moeten ons toch niet voorstellen dat onze baas ons laat betalen voor koffie?!

Wel, als je naar het buitenland verhuist leer je nog eens wat over Nederland. Die vanzelfsprekendheid geldt echt niet overal. Hier in Engeland op de universiteit is er geen gezamenlijke gratis koffiemachine, iedereen moet zelf voor zijn koffie zorgen; bij de koffiebar om de hoek, of het zelf zetten. Zoals veel collega's heb ik dan ook zo'n drukpotkoffiezetter gekocht, en zet op mijn kamer mijn eigen koffie. Toen ik hier net kwam vroeg ik waar de koffiemachine was, en toen bleek dat die er niet was, was alleen ik verbaasd. Het is kennelijk helemaal niet vanzelfsprekend hier dat je baas voor koffie zorgt. En als je erover nadenkt, waarom zou zij? Je baas betaalt ook je lunch niet, of je frisdrank, of je mars-reep. Ja, van koffie wordt je wakker en ga je harder werken, maar op een hongerige maag is het ook niet goed werken, en toch betaalt je baas je eten niet. Of, in elk geval niet direct, via je salaris wel natuurlijk. Maar je koffie kan toch ook van je salaris, en als dat niet kan krijg je te weinig betaald. Kortom, helemaal niet zo vanzelfsprekend.

In Nederland wel, het idee dat de baas gratis koffie levert is zo ingesleten dat er revoluties zouden uitbreken als het werd afgeschaft. En het heeft ook zeker een andere prettige functie. De koffiekamer of de plek rond het koffieapparaat is vaak een heel gezellige plek, waar mensen een kort praatje maken en roddels uitwisselen. Het heeft dus ook een sociale rol, die ik bij het op mijn kamer zelf koffie zetten wel mis.

Het is ook een heel egalitaire plek. Vaak zitten mensen in kantoren naar hierarchie verdeeld verspreid over kamers, gescheiden van mensen hoger of lager in de hierarchie. Maar iedereen komt samen rond het koffieapparaat. Bij het koffieapparaat kunnen de baas en de junior elkaar op gelijke voet aanspreken, of in elk geval een praatje maken. In Engeland bestaat zo'n plek ook wel: de pub waar je na je werk wat gaat drinken. Ook daar mengt iedereen, geholpen door alcohol. Maar seniore werknemers, mensen met kinderen, etc, doen daar toch vaak niet aan mee. Maar iedereen gaat naar het koffie of thee-apparaat.

Misschien zit daar wel een tot nu toe over het hoofd geziene kiem voor ons Hollandse overlegsysteem in. Het poldermodel, een uitvloeisel van wat politicologen consociationalism noemen, is gebaseerd op goed overleg tussen werkgevers en werknemers, tussen de elite met macht aan de top van de hierarchie, en de massa beneden in de hierarchie met de vinger op de stakings-knop. In Nederland lossen we dat vaak op met overleg, polderen, op gelijke voet tussen de baas en de werknemer. Die baas en werknemer moeten dan wel bereid zijn op gelijke voet met elkaar te praten, en misschien is de basis daarvoor welgelegd rond het koffiezetapparaat.

-

# Vraag aan wie het weet: is het gratis leveren van koffie aan werknemers in Nederland zelfs een wet, of alleen in CAO's vastgelegd, of puur gewoonte?

## Wat zijn de ervaringen van mensen wat betreft leveren van gratis koffie in andere landen?

Tweede herfst

15 oktober


31 oktober


6 november


15 november


gisteren

De Indian Summer in Sheffield is voorbij. Begin oktober zei de docent van mijn fotocursus dat 'de herfst het moiset seizoen is om te fotograferen omdat et altijd zo zonnig is met mooi licht.' Ik vond het apart, ik associeer herfst vooral met regen, wind, en diepgrijze luchten. Maar hij had gelijk, hier geen regen, maar prachtige stralende hemel met mooi licht op goudgeeloranjerode bomen. Sheffield's Indian Summer.
Maar nu is de tweede herfst aangebroken, die van regen, wolken en wind. Erg veel regent het nog altijd niet, maar het ziet er toch allemaal anders uit. En, de bladeren zijn van de bomen. De fotos hierboven zijn met mn mobiele telefoon gemaakt vanuit mn kantoorraam.